تبلیغات
احسن الخالقین( احکام) - بررسی احکام روزه در ماه ذی الحجه

 مقدمه :

اصل روزه در تمام روزهای سال - غیر از روزهایی که روزه در آن حرام و یا مکروه است – استحباب دارد، اما برخی از مهم‌ترین روزه‌های مستحبی عبارت‌اند از: روزه در روز جمعه، پنج‌شنبه اول و پنج‌شنبه آخر ماه و چهارشنبه وسط ماه، تمام ماه شعبان، ماه رجب، ایام البیض (سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم هر ماه قمری) و روز غدیر خم.
 به غیر از برخی روزهای سال که روزه در آنها حرام است،
[1]و روزی مانند عاشورا که روزه در آن کراهت دارد، با توجه به آثار و فوایدی که برای روزه وجود دارد، روزه در تمام روزهای دیگر شایسته و مستحب است.
 ثواب روزه گرفتن در ماه ذی‌ الحجه چیست؟

جدای این که روزه نُه روز اول ماه ذی‌ الحجّه دارای ثواب و آثار زیادی است، ایام و مناسبت‌های مختلفی در آن وجود دارد که روزه آن روزها، هر کدام برای خود ثواب و آثار خاصی دارد که در زیر بیان می‌شود.
1. ثواب عمومی روزه این ماه: وقتی ماه ذی‌ الحجه فرا می‌رسید، جوانی در زمان پیامبر گرامی اسلام(ص) شروع به روزه گرفتن می‌کرد. وقتی پیامبر از جریان کار او مطلع شد، به او فرمود: «... در هر روزی که روزه می‌گیری، مثل این است که برده‌ای را آزاد کرده‌ای و صد شتر و صد اسب را در راه خدا داده‌ای و این روزه کفاره شصت سال قبل و شصت سال بعد از آن روز خواهد بود».
[2]
2. ثواب روزه روز اول: روایت شده: «روز اول ماه ذی‌ الحجه، روزی است که حضرت ابراهیم(ع) به دنیا آمده؛ لذا اگر کسی آن روز را روزه بگیرد، روزه او کفاره شصت سال گناه خواهد بود».
[3] امام کاظم(ع) فرمود: «کسی که این روز را روزه بگیرد، خدا ثواب شصت سال روزه را برایش می‌نویسد».[4] همچنین در سخنی دیگر فرمود: «هر کس روز اول از دهه اول ذی‌ الحجه را روزه بگیرد، خدا برایش ثواب روزه هشتاد ماه، خواهد نوشت».[5]
3. ثواب روزه روز هشتم: این روز معروف به «یوم الترویة» است. از امام صادق(ع) نقل شده: «روزه گرفتن در این روز، کفاره [گناهان] یک سال است».
[6]
4. ثواب روزه روز نهم: این روز، عرفه نام دارد، امام صادق(ع) فرمود: «روزه گرفتن در این روز، کفاره [گناهان] دو سال محسوب می‌شود».
[7]
5. ثواب روزه نُه روز اول: «اگر کسی همه نُه روز اول ماه ذی‌ الحجه را روزه بگیرد، روزه دَهر (یعنى تمام عمر) برایش نوشته می‌شود».
[8]
6. ثواب روزه روز عید غدیر: امام صادق(ع) فرمود: «روزه این روز، معادل شصت ماه روزه گرفتن است».
[9] «ثواب اعمال خوبی که در این روز انجام می‌شود، مساوی با ثواب انجام آن کار در هشتاد ماه است».[10] و «روزه گرفتن در روز عید غدیر، کفاره شصت سال گناه است».[11]
گفتنی است؛ روز دهم این ماه، که روز عید قربان است، یکی از دو روزی است که روزه گرفتن در آن حرام است.
[12]

 پس از بررسی ثواب روزه گرفتن در ماه ذی الحجه از دیدگاه معصومین علیهم السلام روزه های حرام و مکروه

عبارتند :

روزه های حرام از نگاه شیعه

«اول» روزه‏ عید فطر و عید قربان

«دوم» روزه‏ ایّام تشریق و آن یازدهم و دوازدهم و سیزدهم ذى الحجه است براى كسى كه در مِنا باشد چه براى اعمال حج چه غیر آن بنا بر اقوى.

«سوم» روزه‏ یوم الشك به قصد رمضان و [اما] به نیّت آخر شعبان مانعى ندارد.[13]

«چهارم» روزه‏ وفاء نذر معصیت؛ مثل آن كه نذر كرده باشد كه اگر متمكن شود از فلان حرام یا ترك فلان واجب، روزه بگیرد. یا به قصد شكر براى آن كه فلان معصیت را مرتكب شده روزه بگیرد كه حرام است به خلاف آن كه روزه بگیرد به شكرانه‏ آن كه ممنوع از فلان معصیت شود كه مانعى ندارد.[14]

 «پنجم» روزه‏ صمت كه نیّت كند امساك از تكلّم را در تمام روز یا آن كه نیّت كند امساك از مفطرات و امساك از تكلّم را با هم به خلاف آن كه امساك كند از كلام بدون آن كه جزء نیّت نماید هر چند بنا گذارد بر سكوت در روزه بدون آن كه امساك از آن را در نیّت داخل كند.

«ششم» روزه‏ وصال و آن امساك از مفطرات یك روز و یك شب تا سحر یا امساك دو روز و یك شب متّصل با قصد آن كه امساك شب هم، جزء روزه باشد. بلى، اگر بدون قصد امساك، شب افطار را تأخیر بیندازد تا سحر مانعى ندارد هر چند خلاف احتیاط است.

«هفتم» روزه‏ غیر واجب براى زن اگر مزاحم حق زوج باشد و احوط ترك آن است بدون اذن زوج هر چند مزاحم حق او نباشد، بلكه با نهى او احتیاط به ترك، ترك نشود.

«هشتم» روزه‏ غیر واجب براى مملوك اگر مزاحم حق مولى باشد و احوط ترك آن است بدون اذن مولى هر چند مزاحم حق او نباشد بلكه با نهى او احتیاط ترك نشود.

«نهم» روزه‏ غیر واجب براى فرزند در صورتى كه موجب اذیت والدین باشد.

«دهم» روزه‏ مریض و روزه‏ كسى كه مضرّ به او باشد.

«یازدهم» روزه‏ مسافر مگر در صورى كه استثناء شده و گذشت.

.«دوازدهم» روزه‏ تمام عمر حتى عیدین بنا بر آن چه در خبر وارد است و الّا محتمل است كه حرمت آن به سبب اشتمال بر روزه‏ عیدین باشد و بنا بر این گزینۀ مستقلی نیست.

روزه‏هاى مكروه:

 «اول» روزه‏ روز عاشورا. «دوم» روزه‏ روز عرفه براى كسى كه بترسد كه روزه، باعث ضعف او شود از دعایى كه افضل از روزه است و هم چنین مكروه است[15] روزه‏ آن اگر شك در هلال ذى حجه داشته باشد كه مبادا در واقع آن روز عید قربان باشد. «سوم» روزه‏ میهمان بدون اذن میزبان، بلكه با نهى او احوط ترك است بلكه بدون اذن نیز احوط ترك است. «چهارم» روزه‏ فرزند بدون اذن پدر بلكه احوط ترك آن است خصوصاً با نهى او بلكه اگر روزه باعث اذیت پدر باشد حرام است و ظاهر آن است كه روزه‏ پسرِ پسر نیز به حكم روزه‏ پسر است. و بهتر مراعات اذن مادر است و اگر باعث اذیت او باشد حرام است.

منابع:

[1] . پیامبر اسلام(ص) به امام علی(ع) فرمود: «روزه عید فطر، قربان، روزه وصال (روزه دو روز پشت سر هم بدون افطار)، روزه سکوت و روزه دهر حرام است»؛ شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ‏4، ص 367، دفتر انتشارات اسلامی، قم‏، چاپ دوم، 1404ق‏

(2). شیخ صدوق، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص 73، دار الشریف الرضی للنشر، قم، چاپ دوم، 1406ق.

[3]. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، محقق و مصحح: غفاری، علی اکبر، ج 2، ص 87، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ دوم، 1413ق.

[4]. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق و مصحح: غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 4، ص 149، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ چهارم، 1407ق.

[5]. سید ابن طاووس، رضی الدین علی، الاقبال بالاعمال الحسنة، ج 1، ص 318، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ دوم، 1409ق.

[6]. ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص 74.

[7]. من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص 87.

(8). الاقبال بالاعمال الحسنة، ج 1، ص 325.

[9]. الکافی، ج 4، ص 149.

[10]. ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص 75.

(11). شیخ طوسی، محمد بن حسن، مصباح المتهجد و سلاح المتعبّد، ج 2، ص 736، مؤسسة فقه الشیعة، بیروت، چاپ اول، 1411ق.

[12]. امام خمینی، تحریر الوسیلة، ج 1، ص 303، مؤسسه مطبوعات دار العلم، قم، چاپ اول، بی‌تا.

[13]. الغایة القصوى فی ترجمة العروة الوثقى،  ج‏۲، ص ۱۸۴؛ مجمع الرسائل (المحشى لصاحب الجواهر)، ج‏۱، ص ۴۶۸؛ ترجمه و شرح تبصرة المتعلمین فی أحكام الدین، ج‏۱، ص  ۱۳۹

[14]. الغایة القصوى فی ترجمة العروة الوثقى، ج‏۲، ص  ۱۸۵

[15] . الغایة القصوى فی ترجمة العروة الوثقى، ج‏۲، ص ۱۸۴؛ ترجمه و شرح تبصرة المتعلمین فی أحكام الدین، ج‏۱، ص ۱۳۸٫

 

 





داغ کن: داغ کن - کلوب دات کام
نوشته شده در تاریخ : یکشنبه 6 مهر 1393 توسط : الف الف