تبلیغات
احسن الخالقین( احکام) - عقد اخوت

ماجرای بسته شدن عقد اخوت بین پیامبر وحضرت علی(ع)چگونه بود؟

مقدمه :

رسول اكرم (ص) برای هر یك از افرادی كه در مسجد النبی حاضر بودند برادری معین كرد. علی (ع) در آن میان تنها ماند و برای او برادری تعیین نشد. در این هنگام علی (ع) با دیدگان اشك آلود به حضور پیامبر (ص) رسید و گفت:برای هر یك از یاران خویش برادری تعیین كردی ولی میان من و كسی پیوند اخوت برقرار نفرمودی!در این لحظه پیامبر اكرم كلام تاریخی خود كه را كه مبین مقام و موقعیت علی (ع) از حیث قرب و منزلت او نسبت به پیامبر است خطاب به او فرمود:«انت اخی فی الدنیا و الاخرة و الذی بعثنی بالحق ما اخزتك الا لنفسی. انت اخی فی الدنیا و الاخرة».تو برادر من در این جهان و سرای دیگر هستی. به خدایی كه مرا به حق برانگیخته است من كار برادری تو را به عقب انداختم كه تو را برادر خود انتخاب كنم، اخوتی كه دامنه‏ی آن هر دو جهان را فرا گیرد.

این كلام موقعیت حضرت علی (ع) را نسبت به پیامبر اكرم (ص)، از نظر معنویت و پاكی و از نظر اخلاص دراهداف دینی، به خوبی روشن می‏سازد و از میان دانشمندان اهل تسنن مؤلف «الریاض النضرة» به این حقیقت اعتراف كرده است.

یا این روایت که : یکی از اقدامات رسول خدا (ص) پس از هجرت به مدینه، برقرار ساختن پیمان برادری میان مسلمانان به صورت دو به دو بود. این کار عملی فوق العاده مهم در تثبیت اسلام در مدینه به شمار می رود؛ زیرا از طرفی مهاجرین مکه با انصار مدینه در طرز تفکر و زندگی فاصله زیادی داشتند و از طرف دیگر میان خود انصار، یعنی میان دو قبیله اوس و خزرج، دهها سال جنگ و جدال حاکم بود، به طوری که دشمن خونی هم به شمار می رفتند و با این اختلافات شدید‏، ادامه حیات دینی و سیاسی به هیچ وجه امکان نداشت، لذا پیامبر (ص)  از طرف خدا مأمور شد که مهاجرین و انصار را با هم برادر کند. آن حضرت نیز میان آنها پیمان اخوت جاری ساخت. این پیوند که طبعاً ایجاد آن بر اساس وجوه اشتراک آنان با یکدیگر بود، بعدها همچنان حفظ شد؛ مثلاً پیامبر میان ابوبکر و عمر، عثمان و عبدالرحمن بن عوف، طلحه و زبیر پیمان برادری جاری ساخت. خود پیامبر (ص) نیز با حضرت علی (ع) پیمان برادری بست.[1]

احکام عقد اخوت و برادری

با مرور کتاب‌های فقهی عامه و خاصه نمایان‌گر این است که هر چند بین برخی از صاحب‌نظران عامه پیمان برادری نسخ شده است، و نیز در صورت عدم نسخ آن، در باره ایجاد حقوق بر اثر آن، اختلاف است ؛ دانشمندان مکتب اهل بیت علیهم السلام جواز جاری ساختن و عدم نسخ آن را تأیید می کنند و نیز بر اسقاط عمد? حقوق برادری هنگام خواندن صیغه‌ی عقد، اتفاق نظر دارند.

در پایان احکام مورد اتفاق علما را در این باره ملاحظه می کنیم.

1- پیمان برادری تنها میان برادران اجرا می‌گردد و هیچ‌گونه اثر شرعی از قبیل محرمیت با محارم یکدیگر، ارث و... بر آن بار نمی‌شود.به عنوان مثال این عقد موجب نمی شود دو نفری که با هم عقد اخوت خوانده اند نسبت به خواهران، دختران و مادر دیگری محرم شود

2-در پیمان برادری لازم است صیغه اخوت خوانده شود اما این‌که حتماً به عربی یا صیغه خاصی خوانده شود هیچ تعیین و تصریحی بر آن وارد نشده است.

3- با خواندن صیغة برادری هیچ وظیفه‌ای بر انسان تکلیف نمی‌شود و اجرای صیغة تنها برای استحکام مودت و صمیمیت بین مؤمنان است.

4-عقد اخوت یك تعهد اخلاقی است كه تعهد و التزام به آن نیز اخلاقی است ؛ بنابراین اگر دو طرف توافق كنند می تواند لغو شود و صیغه خاصی برای لغو آن نیست.

5-صیغه عقد اخوت, میان مرد و زن نامحرم جایز نیست.

سؤال: آیا در روزی غیر از روز عید غدیر نیز می‌توان صیغه‌ی عقد اخوت جاری کرد؟

مقام معظم رهبری در پاسخ می‌فرمایند:

این که اجرای عقد اخوت منحصر به عید غدیر باشد معلوم نیست اگر چه عمل کردن و اکتفای به روز عید غدیر بهتر و موافق احتیاط است.

سؤال: آیا لازم است عقد اخوت یا صیغه‌ی مشهور خوانده شود یا این‌که با هر زبان و صیغه‌ای می‌توان خواند؟

مقام معظم رهبری می‌فرمایند:

مقام معظم رهبری حضرت آیت الله خامنه ای (مدظله العالی) در پاسخ سؤالی در این زمینه فرموده اند: «رعایت صیغه خاصى که وارد شده هر چند اولى‏ است ولى تعیُّن آن احراز نشده است».[2] بنا بر این عقد اخوت را در همه روزها و با هر لفظ و به هر لغتی در صورتی که قصد جدی باشد می توان انشاء و جاری کرد.

در روز عید غدیر خم، تا چه زمانی از روز می شود صیغه برادری خواند؟

گرچه خواندن صیغه اخوت در روز عید غدیر سفارش شده و بسیار نیکو است و از ثواب فراوانی برخوردار است، اما اختصاص به این روز ندارد و در تمام ایام سال می توان به این سنت حسنه عمل کرد. در مورد اجرای این صیغه در روز عید غدیر خم، بنابر آنچه در کتاب های روایی آمده، در تمام روز عید غدیر خم مستحب است.[3]

نكته ای بیشتر مطرح میشوددر خصوص صیغه خواهری و برادری است که نظر مراجع معظم تقلید در این خصوص بیان شود:

آیا صیغه‌ی خواهر و برادری وجود دارد؟

پاسخ: خیر، چنین صیغه‌ای وجود ندارد. بر اساس فتواهای مراجع عظام صیغه‌ی خواهربرادری مشروع نیست و تنها راه محرم شدن خانم و آقا، ازدواج است. صیغه‌ی خواهر و برادری راه‌کار شیطان برای افراد متدین است. در قرآن داریم که شیطان اعمال شما را زینت می‌کند.

منابع :

.[1]فروغ ولایت آیت الله سبحانی ص70- سبحانی، جعفر، فروغ ابدیت‏، ج 1، ص 459، به نقل از سیره ابن هشام‏، ج 2، ص 124.

.[2] توضیح المسائل (المحشى للإمام الخمینی)، ج‏2، ص 102.

[3] محدث نوری، مستدرک‏ الوسائل، ج 6، ص 279، مؤسسه آل البیت، قم، 1408.

 

 





برچسب ها: عقد اخوت - خواهری -صیغه،
داغ کن: داغ کن - کلوب دات کام
نوشته شده در تاریخ : شنبه 19 مهر 1393 توسط : الف الف