تبلیغات
احسن الخالقین( احکام) - محرم الحرام و برخی دیدگاه های شرعی

خدمت همه سروران گرامی عرض شود که به امید خدا و توفیق از جانب او، در این تاپیک به احکام عزاداری و مسائل مرتبط به آن پرداخته خواهد شد.

 

سعی خواهد شد پاسخ به سوالات بر اساس نظرات فقهای مشهور معاصر باشد تا برای مقلدین آن گرامیان مورد استفاده قرار بگیرد. ولی اگر احیانا به مسائلی برخوردید یا سوالی بود که در مطالب مطرح شده ذکر نشده بود، بفرمایید تا بعد از بررسی و تحقیق خدمتتان عرض شود.

 

 

قبل از آغاز بحث ذکر چند نکته خالی از لطف نبوده و بلکه لازم و ضروریست:

  

نکته 1:

 

بزرگان دین فرموده اند: هیچ یک از افعال و حرکات و سکنات ما بدون یکی از احکام خمسه (منظور احکام پنج گانه یا همان واجب، حرام، مستحب، مکروه و مباح» است) نیست.

 

یعنی اگر کسی کتابی می خواند، تلفنی می زند، حتی پیامکی به دوستانش رد و بدل می کند، بسته به نیت او که این مطالعه و تماس یا پیام به چه هدفی هست، آیا به نیت افزایش علم و آگاهی، صله رحم و یا شاد کردن مشروع دل یک مومن است، یا خدا ناکرده اهداف ناپسند، اینها همه تحت یکی از احکام پنج گانه که اشاره شد قرار می گیرد.

 

لذا گاهی حتی یک پیامک زدن به دوست می تواند واجب یا مستحب و یا حرام و مکروه باشد.

 

این مطلب از آن جهت عرض شد که شاید برای کسی این سوال پیش بیاید: مگر عزاداری هم احکام دارد؟ مگر عزاداری جزء مسائل تکلیفیست که مشمول احکام شرعی شود؟

 

با توضیحات بالا مشخص شد که لازم نیست هر کاری جزء مسائل تکلیفی باشد تا مشمول احکام خاص آن شود. بلکه همه اعمال و افعال ما با توجه به نیت و نوع انجام آن عمل تحت یکی از احکام پنج گانه قرار می گیرد.

 

به عبارت دیگر:

 

تمام اعمال و رفتار انسانها، چه فردی و چه اجتماعی، مشمول حکمی از احکام شرعی می باشد و تمام موضوعاتی که به گونه ای با رفتار انسان ارتباط پیدا می کند، در فقه اسلامی دارای قانون و مقرراتی است.

 

لذا عزاداری سالار شهیدان حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام و امامان معصوم علیهم السلام نیز همچون سایر اعمال انسان دارای احکامی است که به امید خداوند متعال و توجه و عنایات اهل بیت علیهم السلام، در ادامه به آنها پرداخته خواهد شد.

 

نکته 2

خیلی از کارها در شرائط عادی حکم شخصی خودشان را دارند، اما همین که در شرائط خاصی قرار گرفته و عنوان جدیدی پیدا کنند، حکمی جدید و یا به اصطلاح فقهی «حکم ثانوی» برایشان ایجاد می شود.

مثلا دروغ گفتن به خودی خود حرام است اما اگر نجات جان انسانی یا حفظ آبروی بی گناهی و یا آشتی دادن دو مومن در گرو دروغ گفتن است، همین دروغ حرام، تبدیل به مستحب یا واجب می شود و حکم ثانوی جایگزین حکم اصلی اش می گردد.

و یا غیبت کردن جزء گناهان کبیره هست ولی در مواردی استثناء شده و مستحب و بلکه گاهی واجب می شود. (موارد جواز غیبت را در این لینک ببینید)

البته باید به این نکته بسیار مهم هم توجه داشت که تشخیص نوع احکام ثانوی و میزان اهمیت آن ها در مقدم شدن یا نشدن بر احکام اولیه، مربوط به فقها و اهل فن آن موضوع هست.
عین همه علوم که مسائل تخصصی آن و بحث پیرامون آنها، در حوزه متخصصین آن فن و علم بحث می شود و آنها هستند که در آن مورد با هم تبادل نظر و رای و مشورت کرده و اظهار نظر می کنند

آیا استفاده از آلات موسیقی مانند دفّ و چنگ در عزاداری ها صحیح است؟

استفاده از آلات لهو و لعب در عزاداری ها جائز نیست، ولی استفاده از سنج و دهل و نی اشکال ندارد، در صورتی که مناسب با عزاداری نواخته شود.(1)

آیت الله خامنه ای در این زمینه فرموده اند : استفاده از آلات موسیقی، مناسب با عزاداری سالار شهیدان نیست و شایسته است مراسم عزاداری به همان صورت متعارفی که از قدیم متداول بوده برگزار شود .(2)

 

خندیدن در ماه محرّم چه حکمی دارد ؟

خندیدن در ماه محرّم و صفر از نظر شرعى حرام نیست، اما چون ماه هاى اندوه و حزن اهل بیت وخاندان نبوّت، خصوصاً در دهة عاشورا است، بهتر است شیعیان و دوستان اهل بیت در حزن و اندوه باشند. حضرت على(ع) فرمود: «خدا به زمین توجّهی کرد، پس ما را اختیار و انتخاب کرد، وبراى ما، شیعیان ما را اختیار نمود. آنان ما را یارى مى کنند و در شادى ما شادى مى‌نمایند و در حزن و اندوه ما محزون وغمناک هستند. آن ها اموال و جان هاى خود را در راه ما بذل مى‌کنند»(3).

بنابراین خندیدن و شادی در ایام عزاداری اگر چه حرمت ندارد، اما از نظر اخلاقی ناپسند است و با معیار دوستی و محبت اهل بیت که از واجبات دینی است، سازگار نیست و حتی المقدور لازم است پرهیز شود.

 

اگر کسی نذر کند که در روز تاسوعا و عاشورا در حسینیه یا مسجدی به عزاداران غذا بدهد، آیا می تواند پول آن را به مصرف دیگر برساند؟

عمل به نذر و وفای به آن در هر صورت لازم است و مکلف باید طبق آن عمل کند؛ البته اگر به صورت صحیح و با تمام شرایط باشد، و از جمله شرایط این است که صیغه خوانده شود. البته لازم نیست به عربی باشد، بلکه اگر معنای صیغه عربی را برساند، کافی است. پس اگر بگوید: چنانچه حاجت من برآورده شود «برای خدا بر من (لازم) است که هزار تومان به فقیر بدهم یا در شب یا روز عاشورا در فلان حسینیه به عزاداران غذا بدهم » نذر او صحیح است.(4)

چنانچه اصل نذر بدین صورت انجام شود، به هر کیفیتی که نذر کرده، باید به جا آورد ونمی تواند پول آن را بدهد . اگر در نذر شرط کرده باشد که سفره ابوالفضل را مثلا در منزل بگیرد یا در مسجد یا در حسینیه یا به عزاداران غذا بدهد ، باید به همین شکل عمل شود.

اگر در آن مکان نیازی به غذا نبود یا دیگران نیز غذا تهیه کرده بودند، می توان غذا یا نذر را در جای دیگری که مجلس عزای حضرت اباعبدالله(ع) برقرار است، به مصرف رساند .

اگر صیغه نذر طبق شرایط نباشد،‌ آن نذر اعتبار ندارد، ولی می تواند به دلخواه خود با توجه به عهد و نیتی که کرده،‌گوسفندی قربانی کند یا کار خیر دیگری انجام دهد یا غذایی به عزاداران بدهد .

نکته مهم:

باید در نذرها سعی کنیم که محدودة وسیع در نظر گرفته شود و با ذکر قید و شرط،‌خود را در محدودیت قرار ندهیم یا عملاً نذر را بی فایده یا با فایدة اندک نکنیم، یا مال را در معرض تلف و ضایع شدن قرار ندهیم، مثلاً به جای نذر کردن چیز خاص،‌در مکان و زمان خاص و ...،‌نذر کنیم که آن را در مجالس امام حسین(ع) خرج کنیم. با این نذر، ‌محدودة عمل به نذر وسیع می‌شود و در هر جا و زمانی که مناسب تر است،‌مصرف می‌شود و مشکلاتی که در سؤال فرض شده، پبش نمی‌آید.

از نظر ثواب نیز نه تنها تفاوت نخواهد کرد،‌بلکه چه بسا به جهت مصرف شده در جای بهتر و لازم‌تر، ثواب آن بیشتر باشد.

 

نظر مراجع قدیم و جدید و روش برخورد آنان با هنرتعزیه چگونه بوده است؟

آنچه در بزرگداشت عاشورا با آن رو به رو هستیم، دو چیز است: یکی شکل و صورت پیام‌رسانی و بزرگداشت قیام عاشورا و دیگری انتقال پیام. آنچه اهمیت بیشتر دارد و اساسی‌تر است، محتوا است و اصل نیز همین است. ارزش گذاری قالب‌ها و صورت‌ها و حتی جواز و عدم جواز آن، با محتوا و اصل پیام، قابل تعریف و تبیین است. از دیدگاه اسلام، عزاداری و سوگواری اهل بیت(ع) می تواند در قالب‌ها، و ابزاری که میان ملل و اقوام مرسوم بوده، محقق شود و به شیوه های گوناگون تجلی یابد، البته تا زمانی که به اصل پیام و محتوا لطمه نزند، بلکه به بهترین نحو پیام را در ذهن و جان مخاطب جای دهد. از این رو استفاده از شیوه های عزاداری که در صدر اسلام رایج نبوده اما آسیبی به محتوا نمی‌رساند،‌ نه تنها از نظر شرعی اشکال ندارد، بلکه مطلوب بوده و می تواند در حد خود، شعارهای عاشورا و اهل بیت(ع) را به گوش انسان معاصر رسانده و قلب او را به سمت باورها سوق دهد. حال اگر هنر تعزیه این هدف را برآورده نماید،‌مطلوب و پسندیده است.

قالب‌های مشروع و مجاز دارای حدود و چارچوب های خاصی است که به وسیله شرع و عقل تعیین می گردد. اگر عزاداری با شیوه هایی اجرا شود که شور را بر شعور غالب سازد و به نوعی موجب انحراف از فلسفه عزاداری و از دست دادن محتوا گردد، خارج از حدود عزاداریِ مشروع و معقول است.

اگر قالب های عزاداری به گونه ای باشد که عقلای جامعه، آن را نکوهش کرده، موجب وهن مذهب و آموزه های عاشورا بدانند، حد غیرمجاز عزاداری خواهد بود .(5)

شکل و صورت عزاداری باید به گونه ای باشد که بتواند محتوای پیام های عاشورا را به مردم ابلاغ کند و باور انسان ها را نسبت به آنها تقویت نماید ولی اگر این ظاهر به صورتی درآید که نه تنها باطن و مغز را نشان ندهد بلکه باعث گردد موضوع خدشه دار شود، شکل و صورت مناسبی نخواهد داشت و مورد قبول نخواهد بود.

در هر صورت همچون دیگر سنت های مذهبی باید به هنگام اجرای تعزیه، موازین شرعی رعایت گردد و ارزش های معنوی آن پایمال نشود و چون سنتی دینی است باید مروّج و مبلّغ فضایل، مکارم و خصال نیکو باشد؛ مردم را دین شناس نماید و روح معنویت را در آنان تقویت کند، پس تعزیه در صورتی موجب خشنودی خدا و اولیای الهی است که در حدود بندگی پروردگار بوده و مشتمل بر دروغ، حرام و امور وهن انگیز نباشد. این مسئله مهم در فتاوای مراجع نیز مورد توجه ویژه بوده است.

شبیه خوانی و تعزیه، از دیدگاه فقهی و اعتقادی مورد بحث و بررسی عالمان شیعه قرار گرفته، برخی آن را تحریم و بعضی تجویز کرده اند. از نظر علمای شیعه، خدمتی برای حفظ اسلام بالاتر از این نیست که بدعت ها از بین بروند و افکار موهوم، خرافی و مضامین سست از متون نوحه ها و شبیه نامه ها حذف شوند. در صورتی که جهات شرعی در تعزیه خوانی رعایت گردد و تعزیه پیراسته از وهن و خرافات برگزار شود، بر آن اشکالی مترتب نمی باشد.

نظریات علمای شیعه درباره تعزیه:

1- آیت الله میرزا محمد حسین نائینی در فتوای خود ضمن تأیید شبیه خوانی، این قید را بیان نموده که شعائر مزبور باید از هرگونه امور ناپسند که شایسته چنین شعاری نیست پاک شود. (6)

 

2- آیت الله سید محسن حکیم، ضمن تأیید فتوای میرزای نائینی می افزاید: بعضی مناقشاتی که می‌شود، ناشی از الحاق برخی چیزها و کارهایی است که چه بسا با عزاداری و سوگواری برای سیدالشهدا مغایرت دارد.(7)

3- در رساله ذخیرة العباد، آیت الله زین العابدین مازندرانی با حواشی آیت الله میرزا محمد تقی شیرازی، آیت الله سید محمد کاظم یزدی و آیت الله سید اسماعیل صدر، شبیه خوانی به عنوان عملی ممدوح معرفی شده، تا وقتی که مشتمل بر حرامی چون غنا و مانند آن نباشد.

در این نوشتار آمده : بیان مصائب به زبان حال امام در صورتی جایز است که با آن بزرگوار تناسب داشته باشد.(8)

4- آیت الله شیخ عبدالکریم حائری یزدی در بخشی از نظر خویش درباره تعزیه می فرماید: «گمان ندارم کسی منکر خوبی آن باشد، مادامی که برخی از محرّمات شرعی را در بر نداشته باشد؛ مانند استعمال لهو و غیر آنها» .(9)

5- علامه سید محسن امین، تأکید می نماید که در عزداری ها باید از سیره ائمه(ع) پیروی کرد و اگر آن بزرگواران تصریحی در این امور نکرده اند، باید از شیوه ای منطقی و عاقلانه متابعت نمود.(10)

6- آیت الله سید عبدالحسین شرف الدین عاملی خاطرنشان می نماید: اگر رویدادهای ملال انگیز اهل بیت به صورت نمایش برگزار شود، اثر خوبی بر دل ما خواهد گذاشت، ولی این برنامه باید از روی اصول صحیح به اجرا درآید.(11) 

7- آیت الله کاشف الغطاء نیز سوگواری به شکل شبیه خوانی را در صورتی که درست برپا شود، بدون اشکال می دانست، ولی در ادامه افزوده است: «سعی کنید عزاداری را از کارهایی که با حزن و عزا جور در نمی‌آید، جدا کنید، زیرا عزاداری برای زنده ساختن فلسفه قیام امام حسین(ع) است، نه برای قصه گویی، نمایش و وقت گذرانی. بکوشید مراسم سوگواری را بدون نقطه ضعف برگزار کنید و مردم را به یاد خدا بیاندازید و ایمان آنها را زیاد کنید».(12)

8- آیت الله میرزا محمد علی شاه آبادی - استاد عرفان امام خمینی - وقتی دیدند در صحن مطهر امام زاده حمزه(ع) مراسم تعزیه خوانی با تحریفات و مضامین موهن برگزار می شود، مانع اجرای آن گردید و مجلس مذکور را به کانون وعظ و خطابه تبدیل نمود.13)

9- آیت الله بروجردی نیز وقتی دید شبیه خوانی های قم وضع نگران کننده ای دارند و توأم با بدعت و تحریف اجرا می شوند، دست اندرکاران تعزیه را فرا خواند و به آنان تأکید نمود شبیه خوانی با این شکل حرام است و باید اصلاح گردد و یا از برگزاری آنها شود. ایشان اجازه نمی دادند عزاداری های آفت زده اجرا شود.(14)

10- شهید مطهری در خصوص پالایش و پیرایش تعزیه هشدار می دهد: «علما باید با عوامل پیدایش تحریف مبارزه کنند، جلو تبلیغات دشمنان را بگیرند، با اسطوره سازی ها مبارزه کنند...».(5 1)

11- حضرت امام خمینی فرمود: «اینجا باید سخنی هم در خصوص عزاداری و مجالسی که با نام حسین بن علی(ع) برپا می شود بگوییم. ما و هیچ یک از دیند‌اران نمی گوییم که با این اسم، هر کس هر کاری می کند خوب است. چه بسا علمای بزرگ و دانشمندان، بسیاری از این کارها را ناروا دانسته و به نوبت خود از آن جلوگیری کرده اند، چنانچه همه می دانیم که در بیست و چند سال پیش از این، عالم بزرگوار مرحوم حاج شیخ عبدالکریم حائری در قم شبیه خوانی را منع کرد و یکی از مجالس بسیار بزرگ را مبدل به روضه خوانی کرد...».(16)

12- حضرت آیت الله خامنه ای فرمود: اگر مراسم شبیه خوانی مشتمل بر امور دروغ و باطل نباشد و مستلزم مفسده هم نباشند و با توجه به مقتضیات زمان باعث وهن مذهب حق هم نشوند اشکال ندارد ولی در عین حال بهتر است که به جای آنها، مجالس وعظ و ارشاد و ذکر مصائب حسینی و مرثیه خوانی برپا شود.(17)

13- از دیدگاه آیت الله مکارم شیرازی، شبیه خوانی، اگر امر خلاف شرعی در آن نباشد و موجب هتک مقدسات نشود اشکال ندارد.(18)

14- از نظر آیت الله میرزا جواد تبریزی، تعزیه و شبیه خوانی چنانچه مشتمل بر حرام نبوده و وهن به معصومین(ع) نباشد مانعی ندارد.(19

با توجه و دقت در فتاوای فقها و مراجع دینی متوجه می‌شویم که همة آنان در تمام دوران از گذشتة تاکنون، در باره تعزیه بر چند مسئله تأکید داشتند:

1 – مخالف شرع و احکام دینی نباشد.

2 – موجب سستی و وهن مذهب نشود.

3 – موجب تحریف محتوا و یا حتی غفلت و نادیده گرفتن آن نگردد.

 


 

 

ایا سینه‌زنی یا رفتارهای نظیر آن‌که موجب صدمه بدن می‌شود از نظر اسلام حرام نیست؟

از نظر شرعی، ضررزدن به بدن حرام است اما این‌که چه ضررهایی شرعا حرام محسوب می‌شوند جای دقت بیشتری دارد مثلا اگر شما برای گرفتن کارت حضور در جلسه کنکور مجبور به ایستادن در صفی طولانی باشید که احیانا در نهایت پر و پایتان حسابی درد بگیرد یا برای پاس‌کردن دو واحد تربیت بدنی مجبور شوید ده‌تا بارفیکس با مشقت بسیار بروید و تا دو روز گرفتگی عضلات ساعد و بازو را تحمل کنید یا حتی در هوای سرد زمستان برای خواندن نماز صبح مجبور شوید با آب سرد وضو بگیرید و احیانا دچار عوارض خشکی و پژمردگی پوست بشوید، در همه این موارد به بدنتان ضرر رسانده‌اید اما عقلا تحمل این ضررهای ناچیز، صحیح و قابل قبول است. به‌عبارت دیگر در بسیاری از این موارد این ضررها از دید عقلا ضرر محسوب نمی‌شود و یا اگر بشود با توجه به هدفی که درپی آن بودید تحملش عاقلانه است. معیار شرع هم همین است یعنی صرف قرمز شدن پوست و امثال آن، از دید شرع ضرر مورد توجه « یا به اصطلاح فقهی معتنابه» محسوب نمی‌شود و در نتیجه اشکالی ندارد و اگر هم احیانا ضررهایی باشد که انسان در حالت عادی تحمل آن را بر خود روا نمی‌دارند (مثلا ده‌ساعت همراهی با هیئت با پای پیاده در زمین ناهموار و پر از خاک و خاشاک) به واسطه احیای عزاداری سالار شهیدان که یکی از ضرورت‌های مذهب محسوب می‌شود از نظر شرعی اشکالی ندارد.

 

دربارة قمه‌زنی یا سینه‌زنی با تیغ و امثال آن هم تقریبا مسأله از جهت ضرر و صدمه‌ای که به بدن وارد می‌شود روشن است اما اگر ادعا شود زخم آن به‌طور معجزه‌آسایی بهبود می‌یابد و در هرحال از این جهت اشکالی ندارد، باید به یک حکم ثانوی هم توجه داشت و آن این‌که برخی از این رفتارها موجب سوء‌برداشت و یا سست‌شدن مبانی مذهبی در ذهن دیگران یا به اصطلاح وهن مذهب» است که یقینا حرام است چنان‌که بعضی از مراجع به این حکم تصریح دارند (استفتاءات مقام معظم رهبری، مسأله 1461) 

استفاده از ابزار و آلات موسیقی در دسته‌های عزاداری چه حکمی دارد؟

در این‌باره دو بحث متفاوت مطرح است یکی خود آهنگ‌های مورد استفاده که اگر آهنگ‌های محرک و مورد استفاده در مجالس لهو و لعب (مجالس گناه و خوش‌گذرانی‌‌های حرام) باشد حرام است و این ربطی به خود آلات موسیقی ندارد و شامل سبک‌های مداحی هم می‌شود، و دیگری ابزار مورد استفاده که اگر ابزار متداول نظیر طبل و سنج و شیپور باشد که بیشتر در امور نظامی و... به‌کار می‌رود صرف استعمال آن‌ها اشکال ندارد اما اگر آلات مورد استفاده در مجالس لهو و لعب باشد استفاده از آن‌ها حتی‌ اگر به‌خودی‌خود اشکال نداشته باشد (که در بعضی موارد دارد: استفتاءات رهبر مسأله 1164) با این حال به‌دلیل عدم تناسب آن‌ها با فضای عزاداری اهل‌بیت‌علیهم‌السلام سزاوار دانسته نشده است (همان، مساله 1448). 

سبک‌های خاص سینه‌زنی و کارهایی نظیر صدای سگ‌درآوردن و امثال آن چه حکمی دارد؟

بسیاری از این رفتارها شاید به‌خودی‌خود اشکالی نداشته باشد. فرض کنید شما یک ساعت تمام درون حمام صدای حیوانات مختلف را درآورید! هیچ اشکالی ندارد اما در مجالس عمومی از دو جهت ممکن است این کارها دچار مشکل باشد.

اولا: از دست دادن حرمت و منزلت انسانی در اجتماع که حفظ آن بر هر فردی واجب است. در نتیجه اگر برخی حرکات یا سبک‌های عزاداری در منظر عموم صورت خوبی نداشته و مورد تمسخر قرار گیرد حرام است و اصولا: « انگشت‌نماشدن یا به اصطلاح فقهی شهرت» از دیدگاه شرع مذموم است چون با حرمت یک انسان مومن منافات دارد!

ثانیا: برخی از این رفتارها مصداق وهن مذهب و عامل تمسخر و مورد استهزاء واقع‌شدن معارف دینی است که در این‌صورت یقینا حرام است

منابع:

1. آیت الله فاضل، جامع المسائل، ج 1، ص 623، س 2174 و 2175.

2. آیت الله خامنه ای ، رساله اجوبه الاستفتائات ، س 1449 . 

3. محمد باقر مجلسى ، بحار الانوار ، ج 65، ص 18، حدیث 24. 

4. توضیح المسائل مراجع، ج 2، ص 541، مسئلة 2641. 

5. فلسفه عزاداری، محمد رضا کاشفی، مرکز فرهنگی نهاد، چاپ اوّل، 1381، ص 21.

6. بکاء الحسینی، سید حسین طباطبایی، ص 482 - 502.

7 . فتاوای علمای سلف درباره عزاداری و شبیه خوانی، فصلنامه هنر، پاییز 1362، ص 297.

8. الدعاة الحسینیه، شیخ محمد علی نخجوانی، ص 126 و 131.

9 . همان.

10. التنزیه لأعمال الشبیه، 1347 ق (1307ش) که در سال 1322ش توسط جلال آل احمد با عنوان عزاداری های نامشروع ترجمه و انتشار یافت.

11 . المجالس الفاخره فی ماتم العترة الطاهره، سید عبدالحسین شرف الدین، مقدمه.

12 . کاشف الغطاء، سوره خشم، محمد رضا سماک امانی، ص 72.

13. روایت فضیلت، غلامرضا گلی زواره، مجله پاسدار اسلام، ش 160، ص 41.

14. حماسه حسینی، شهید مطهری، ج 1، ص 185.

15 . همان، ج 3، ص 293.

16 . قیام عاشورا در کلام و پیام امام خمینی، ص 92.

17 .اجوبه الاستفتاآت، تهران، الهدی، 1381، ص 322.

18. استفتاآت جدید، آیت الله مکارم شیرازی، 1381، ج 1، ص 158، ش 573.

19. استفتاآت جدید، آیت الله میرزا جواد تبریزی، انتشارات سرور، 1378، چاپ اول، ص 458، ش 2019.

 





داغ کن: داغ کن - کلوب دات کام
نوشته شده در تاریخ : چهارشنبه 15 آبان 1392 توسط : الف الف